Certyfikacja FSC i PEFC w Polsce — jak działają systemy i co oznaczają dla rynku

W Polsce funkcjonują dwa wiodące systemy certyfikacji leśnej: FSC (Forest Stewardship Council) i PEFC (Programme for the Endorsement of Forest Certification). Oba mają na celu potwierdzenie, że drewno pochodzi z lasów zarządzanych zgodnie z określonymi standardami środowiskowymi, społecznymi i ekonomicznymi. Certyfikacja stała się istotnym elementem obrotu drewnem na rynkach europejskich, a w wielu sektorach — od meblarstwa po przemysł papierniczy — jest wymagana przez odbiorców.

FSC — Forest Stewardship Council

FSC to organizacja non-profit z siedzibą w Bonn, powołana w 1993 roku. Opracowuje globalne zasady i kryteria zarządzania lasami, które są następnie adaptowane do warunków poszczególnych krajów przez narodowe organizacje FSC. W Polsce funkcjonuje FSC Polska jako część sieci międzynarodowej.

System FSC opiera się na dziesięciu zasadach i kilkudziesięciu kryteriach, które obejmują m.in.:

• przestrzeganie prawa krajowego i umów międzynarodowych,
• poszanowanie praw pracowniczych i lokalnych społeczności,
• ochronę ekosystemów o szczególnym znaczeniu (High Conservation Value),
• planowe i udokumentowane pozyskiwanie drewna,
• monitoring i ocenę skutków gospodarki leśnej.

Certyfikacja FSC jest audytowana przez niezależne jednostki certyfikujące akredytowane przez FSC. Audyty odbywają się cyklicznie — zazwyczaj co roku lub co dwa lata — i obejmują zarówno przegląd dokumentacji, jak i wizyty terenowe. Certyfikat wydawany jest na okres pięciu lat z rocznymi audytami nadzoru.

PEFC — Program Europejski i krajowe schematy

PEFC to system parasolowy, który uznaje i promuje krajowe schematy certyfikacji leśnej spełniające jego wymagania. Polska posiada własny krajowy standard leśny certyfikowany w ramach PEFC, opracowany przez Centrum PEFC Polska. W praktyce Lasy Państwowe certyfikują swoje zasoby właśnie w ramach PEFC, co sprawia, że ten system dominuje pod względem certyfikowanej powierzchni leśnej w Polsce.

Podejście PEFC jest często opisywane jako bardziej przyjazne dla małych właścicieli lasów prywatnych, ponieważ umożliwia certyfikację grupową — kilku właścicieli może wspólnie ubiegać się o certyfikat, co obniża koszty audytów w przeliczeniu na hektar lasu.

Certyfikacja łańcucha dostaw (CoC)

Obok certyfikacji samych lasów, oba systemy przewidują certyfikację łańcucha dostaw (Chain of Custody, CoC). Certyfikat CoC uzyskuje każdy podmiot, który przetwarza lub handluje certyfikowanym drewnem i chce przekazywać roszczenia certyfikacyjne dalej w łańcuchu. Dotyczy to tartaków, zakładów produkcji płyt, drukarni czy producentów mebli.

Bez certyfikatu CoC producent nie może legalnie znakować swoich wyrobów logo FSC ani PEFC, nawet jeśli zakupił surowiec z certyfikowanego lasu. Certyfikaty CoC podlegają tym samym cyklom audytowym co certyfikaty lasów.

Różnice między FSC a PEFC

Oba systemy różnią się przede wszystkim strukturą i stosowanymi standardami. FSC stosuje jeden globalny zestaw zasad adaptowanych na poziomie krajowym i jest postrzegany jako bardziej rygorystyczny, szczególnie w kwestii ochrony lasów o wysokiej wartości przyrodniczej. PEFC działa poprzez uznawanie istniejących krajowych standardów, co prowadzi do pewnego zróżnicowania wymagań między krajami.

Na rynku europejskim oba certyfikaty są akceptowane przez większość nabywców. W sektorze budowlanym i meblowym możliwe jest spotkanie wymagań dotyczących wyłącznie jednego systemu — zazwyczaj FSC — ze strony zamawiających publicznych lub sieci handlowych działających według własnych polityk zakupowych.

Znaczenie certyfikacji dla polskiego rynku

Polska jest jednym z większych europejskich eksporterów drewna i wyrobów drzewnych. Certyfikacja leśna odgrywa istotną rolę w utrzymaniu dostępu do rynków zachodnioeuropejskich, gdzie wymagania środowiskowe ze strony nabywców instytucjonalnych i detalicznych są coraz powszechniejsze.

Wprowadzenie unijnego rozporządzenia EUDR (European Union Deforestation Regulation) w 2025 roku dodatkowo wzmocniło znaczenie systemów certyfikacji jako narzędzia dokumentowania legalności i zrównoważoności drewna. Certyfikat FSC lub PEFC może stanowić jeden z elementów procedury należytej staranności wymaganej przez EUDR.

Ostatnia aktualizacja: 5 czerwca 2026