Legalne pozyskiwanie drewna w Polsce — wymogi EUDR i dokumentacja surowca

Legalne pozyskiwanie drewna w Polsce regulowane jest na kilku poziomach: przez prawo krajowe (ustawa o lasach), przepisy unijne i zobowiązania wynikające z umów międzynarodowych. W ostatnich latach istotną rolę zaczęło odgrywać rozporządzenie UE 2023/1115, powszechnie znane jako EUDR (European Union Deforestation Regulation), które nakłada na podmioty wprowadzające drewno na rynek europejski obowiązek przeprowadzenia szczegółowej procedury należytej staranności.

Podstawy prawne w Polsce

Krajowe przepisy dotyczące pozyskiwania drewna zawarte są przede wszystkim w ustawie o lasach z 1991 roku i aktach wykonawczych. Kluczowe zasady to:

• Pozyskiwanie drewna musi być zgodne z planem urządzenia lasu (w lasach publicznych) lub uproszczonym planem urządzenia lasu (w lasach prywatnych).
• Każdy wyrób drewna z lasów Lasów Państwowych jest dokumentowany przez nadleśnictwa i rejestrowany w systemie informatycznym.
• Drewno z lasów prywatnych wymaga zgłoszenia do starostwa powiatowego przy pozyskiwaniu powyżej określonych ilości.
• Wywóz drewna za granicę podlega standardowym procedurom celnym i wymaga spełnienia wymogów wynikających z przepisów unijnych.

Rozporządzenie EUDR — główne założenia

Rozporządzenie EUDR weszło w życie w czerwcu 2023 roku, a jego stosowanie wobec większych podmiotów rozpoczęło się w 2025 roku. Obejmuje produkty z drewna, soi, oleju palmowego, bydła, kakao, kawy i kauczuku — oraz wyroby z tych surowców, takie jak meble, papier czy skóra.

W odniesieniu do drewna, EUDR wymaga od operatorów i handlowców:

1. Zebrania informacji o kraju i lokalizacji (geolokalizacja działki leśnej), z której pochodzi drewno.
2. Oceny ryzyka — weryfikacji, czy kraj i region produkcji nie są sklasyfikowane jako obszary wysokiego ryzyka wylesiania.
3. Ograniczenia ryzyka — w przypadku produktów wysokiego ryzyka wymagane są dodatkowe audyty i dokumentacja.

Polska, podobnie jak inne kraje UE, jest wstępnie zakwalifikowana przez Komisję Europejską do kategorii niskiego ryzyka, co upraszcza procedury dla operatorów importujących drewno z Polski lub eksportujących z Polski na inne rynki europejskie.

Dokumentacja legalności drewna

Wykazanie legalności drewna wymaga zgromadzenia spójnego zestawu dokumentów dla każdej partii surowca. W przypadku drewna z polskich Lasów Państwowych dokumentacja obejmuje zazwyczaj:

• świadectwo legalności drewna wystawiane przez nadleśnictwo,
• fakturę zakupu z informacją o nadleśnictwie i oddziale leśnym,
• dokumenty transportowe,
• w przypadku certyfikowanego drewna — certyfikaty FSC lub PEFC i dokumenty CoC.

Drewno z lasów prywatnych wymaga analogicznej dokumentacji opartej na decyzjach administracyjnych starostw i dokumentach potwierdzających zgodność pozyskania z uproszczonym planem urządzenia lasu.

Rola certyfikacji w kontekście EUDR

Certyfikaty FSC i PEFC nie zwalniają automatycznie z obowiązku przeprowadzenia procedury należytej staranności wymaganej przez EUDR. Stanowią jednak istotny element dokumentacji i mogą znacząco upraszczać ocenę ryzyka. Komisja Europejska pracowała nad uznaniem certyfikowanych łańcuchów dostaw jako równoważnych z wymogami EUDR, choć finalny kształt tych regulacji ewoluował w trakcie procesu legislacyjnego.

W praktyce wielu nabywców drewna na rynku europejskim traktuje certyfikat FSC lub PEFC jako podstawowy dokument potwierdzający zrównoważone i legalne pochodzenie surowca, niezależnie od formalnych wymogów EUDR.

Praktyczne aspekty dla małych właścicieli lasów

Właściciele lasów prywatnych w Polsce stoją przed szczególnymi wyzwaniami w kontekście rosnących wymogów dokumentacyjnych. Lasy prywatne, często rozdrobnione i zarządzane bez profesjonalnego zaplecza administracyjnego, mają trudniejszy dostęp do certyfikacji i systemów dokumentowania łańcucha dostaw.

Jedną z odpowiedzi na to wyzwanie są stowarzyszenia właścicieli lasów i programy certyfikacji grupowej w ramach PEFC, które pozwalają na wspólne spełnianie wymogów przy niższym koszcie jednostkowym. W Polsce aktywną rolę w tym zakresie odgrywają m.in. organizacje zrzeszające prywatnych właścicieli lasów działające przy nadleśnictwach.

Ostatnia aktualizacja: 5 czerwca 2026